# Rosyjska wojna hybrydowa nie zawsze zaczyna się od bomby

Rosja jest rzekomo okrążona, NATO rzekomo sprowokowało wojnę, nikt nigdy naprawdę nie pozna prawdy, Ukraina i Rosja są jakoby jednakowo winne, a każdy środek przeciwdziałania ingerencji można napiętnować jako „rusofobię”.

Autor: Paul-Michel Manandise · 2 września 2026 · CEAS Editorial Cell

Przetłumaczono z języka francuskiego. Pierwotnie opublikowano w CEAS: https://www.ceas.info/publication/guerre-hybride-russe-france-reseaux-influence-subversion

Wojna nie zawsze zaczyna się od bomb

# Kluczowe ustalenia

• Rosja uważa przestrzeń informacyjną za domenę strategiczną i wykorzystuje manipulację informacją łącznie z innymi instrumentami siły i wojny hybrydowej.
• Francja i odbiorcy francuskojęzyczni należą bezpośrednio do udokumentowanych celów kilku rosyjskich operacji informacyjnych, w szczególności Portal Kombat, Matrioszka i Storm-1516.
• VIGINUM uznaje Storm-1516 za zagraniczną ingerencję cyfrową stanowiącą poważne zagrożenie dla francuskiej i europejskiej cyfrowej debaty publicznej.
• Portal Kombat to ustrukturyzowana sieć setek portali internetowych, które rozpowszechniają i wzmacniają prorosyjskie treści wśród odbiorców międzynarodowych i europejskich.
• Rada Unii Europejskiej wyraźnie udokumentowała rolę Rossotrudniczestwa we wzmacnianiu rosyjskiej propagandy oraz wykorzystywanie jego sieci „Domów Rosyjskich”.
• Parlament Europejski potępił wykorzystywanie przez Moskwę religii prawosławnej do celów geopolitycznych oraz instrumentalizację Patriarchatu Moskiewskiego jako narzędzia wpływu na niektóre społeczności prawosławne.
• Parlament Europejski udokumentował także historyczną współpracę Kremla i Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej w projekcji rosyjskich wpływów za granicą.
• W 2026 roku Unia Europejska objęła sankcjami wysokiego rangą przedstawiciela Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej, wskazując na jego rolę w szerzeniu propagandy i dezinformacji usprawiedliwiających rosyjską agresję na Ukrainę.
• Załączony korpus CEAS obejmuje blisko 300 miejsc i struktur we Francji, w tym instytucje kulturalne, szkoły, stowarzyszenia, sieci francusko-rosyjskie, organizacje społecznościowe i struktury religijne, wraz z adresami, numerami telefonów i innymi dostępnymi informacjami.
• Korpus ten należy wykorzystywać jako podstawę mapowania i kwalifikacji, a nie jako listę organizacji automatycznie oskarżanych o szpiegostwo czy działalność nielegalną.
• Istotnym wskaźnikiem nie jest samo istnienie rosyjskiego miejsca, lecz ewentualne połączenie kilku czynników: finansowania, zarządzania, powiązań instytucjonalnych, rosyjskich rozmówców, partnerstw, organizowanych wydarzeń, rozpowszechnianych narracji i powiązań z innymi strukturami.
• Komory pogłosowe pełnią zasadniczą funkcję we współczesnych operacjach dezinformacyjnych: powtarzanie, wzmacnianie i krzyżowy obieg mogą przekształcić narrację pochodzącą z aparatu wpływu w treść, która wydaje się spontaniczna lub organiczna.
• Użyteczna odpowiedź obywatelska opiera się na czujności informacyjnej, weryfikacji, legalnym OSINT-cie, dokumentowaniu publicznych powiązań i zgłaszaniu właściwym organom – a nie na nękaniu czy prywatnej inwigilacji osób.

ROSYJSKA WOJNA HYBRYDOWA NIE ZAWSZE ZACZYNA SIĘ OD BOMBY.

Czasem zaczyna się w sali konferencyjnej, w stowarzyszeniu kulturalnym, w „Domu Rosyjskim”, w szkole, w organizacji „rodaków”, w strukturze religijnej powiązanej z Moskwą, w medium, w kółku „przyjaźni francusko-rosyjskiej” albo na wydarzeniu, które wydaje się całkowicie niewinne. Właśnie tak działa skuteczna strategia wpływu: najpierw przybiera postać cywilną, kulturalną, edukacyjną lub stowarzyszeniową. Kreml umie wykorzystywać kulturę, historię, religię, diaspory, media i niektóre sieci stowarzyszeń jako instrumenty obecności, legitymizacji i wpływu.

Do tej publikacji załączam dokument (dostępny na stronie oryginalnej) wymieniający blisko 300 miejsc i struktur we Francji wraz z adresami, numerami telefonów i różnymi dostępnymi informacjami: domy rosyjskiej „kultury”, szkoły, stowarzyszenia, kółka francusko-rosyjskiej „przyjaźni”, struktury społecznościowe, religijne lub kulturalne. Lista ta oczywiście nie oznacza, że każda z tych struktur jest przykrywką wywiadu lub uczestniczy w nielegalnej działalności. Należy ją traktować jako mapę ekosystemów do zbadania, starannie oddzielając działalność w pełni prawomocną od struktur rzeczywiście powiązanych z organami państwa rosyjskiego, finansowanych, kierowanych lub instrumentalizowanych przez nie.

Niektóre z tych środowisk mogą bowiem stać się przekaźnikami propagandy, dezinformacji i dywersji ideologicznej, komorami pogłosowymi, w których te same narracje krążą, aż nabiorą pozoru spontanicznej opinii. Rosja jest rzekomo okrążona, NATO rzekomo sprowokowało wojnę, nikt tak naprawdę nie zna prawdy, Ukraina i Rosja są jakoby jednakowo winne, sankcje to podobno tylko „rusofobia”, a każda próba przeciwdziałania ingerencji miałaby być atakiem na kulturę rosyjską. Tak właśnie działa operacja wpływu: nie musi wcale dążyć do tego, by uczynić cię zwolennikiem Moskwy. Czasem wystarczy uczynić cię sceptycznym, zdezorientowanym, zmęczonym, biernym albo niezdolnym do jasnego odróżnienia agresora od ofiary.

Rosyjska wojna hybrydowa działa jak kompletny ekosystem: propaganda, dezinformacja, wpływ polityczny, manipulacja historią, operacje cybernetyczne, sabotaż, zastraszanie, werbowanie pośredników, zbieranie informacji wywiadowczych, presja gospodarcza, media społecznościowe, struktury stowarzyszeniowe i dywersja ideologiczna mogą się wzajemnie wzmacniać. Jej skuteczność opiera się właśnie na naszej skłonności do patrzenia na każdy z tych elementów osobno, podczas gdy należy je analizować jako różne składniki jednej i tej samej architektury.

Dlatego przeciwdziałanie ingerencji nie może pozostać domeną wyłącznie wyspecjalizowanych służb. Każdy obywatel może na swoim poziomie przyczynić się do odporności swojego kraju, ale musi to robić legalnie i rozumnie: sprawdzać informacje przed ich udostępnieniem, rozpoznawać narracje manipulacyjne, dokumentować publicznie dostępne fakty, zgłaszać właściwym organom zachowania rzeczywiście podejrzane, wspierać dziennikarzy i badaczy zajmujących się zagraniczną ingerencją i nie dopuszczać do tego, by samemu stać się komorą pogłosową propagandy.

Nie chodzi o zastraszanie ludzi, nękanie stowarzyszeń, śledzenie osób czy samodzielne prowadzenie operacji inwigilacyjnych. Byłoby to niebezpieczne, przeciwskuteczne, a czasem nielegalne. Obserwować publicznie, analizować, dokumentować, zadawać pytania publicznie i zgłaszać sprawdzalne fakty władzom: tak. Zastępować służby wywiadowcze lub zamieniać obywateli w samozwańczych mścicieli: nie. Demokracja broni się właśnie przez to, że pozostaje bardziej rygorystyczna niż ci, którzy próbują ją zdestabilizować.

Trzeba bowiem zrozumieć podstawową rzeczywistość: możesz mieć poczucie, że Francja nie jest w stanie wojny z Rosją. Możesz uważać tę konfrontację za odległą, ograniczoną do Ukrainy albo zarezerwowaną dla rządów i wojska. Ale państwo rosyjskie od lat prowadzi przeciwko społeczeństwom europejskim operacje wpływu, dezinformacji, cyberataków, ingerencji i destabilizacji. To, że nie uważasz się za uczestnika wojny hybrydowej, nie oznacza, że przeciwnik uważa cię za neutralnego.

Celem jest ostatecznie nie tylko rząd czy sojusz wojskowy. Celem są zbiorowe zaufanie, spójność narodowa, zdolność odróżniania prawdy od fałszu, instytucje, wartości demokratyczne, historia, język, kultura i wolność myśli. Autorytarne mocarstwo nie musi fizycznie podbijać każdego terytorium, by odnieść strategiczne zwycięstwo: czasem wystarczy przekonać społeczeństwo, że nie zasługuje już na obronę, że wszystkie jego instytucje są skorumpowane, że prawda już nie istnieje i że wszelki opór jest daremny.

Dlatego najlepszą odpowiedzią jest odporność zbiorowa. Zadawać pytania. Sprawdzać finansowanie. Badać powiązania instytucjonalne. Identyfikować kierujących i pośredników. Analizować partnerstwa. Rozumieć, jakie narracje są rozpowszechniane. Mapować powiązania z oficjalnymi organami rosyjskimi. Publicznie dokumentować to, co da się udokumentować. Przekazywać właściwym służbom to, co wymaga śledztwa. A przede wszystkim nigdy nie pozwolić, by dezinformacja zamieniła nasz własny gniew w zachowania, które ostatecznie służyłyby propagandzie przeciwnika.

Nie chodzi o walkę z kulturą rosyjską. Chodzi o to, by nie pozwolić państwu rosyjskiemu przekształcić kultury w narzędzie wpływu. Nie chodzi o walkę z wiarą prawosławną. Chodzi o to, by nie pozwolić Kremlowi przekształcić religii w dźwignię geopolityczną. Nie chodzi o podejrzewanie całej społeczności. Chodzi o mapowanie, dokumentowanie, rozumienie i przeciwdziałanie strukturom, które faktycznie służą interesom wrogiego mocarstwa.

Wojny hybrydowej nie wygrywają wyłącznie żołnierze, policjanci czy służby wywiadowcze.

Wygrywa się ją wtedy, gdy państwo, siły zbrojne, służby, społeczeństwo obywatelskie, badacze, dziennikarze i obywatele rozumieją, że bronią tej samej przestrzeni informacyjnej i demokratycznej.

Państwo, armia i naród – razem przeciw ingerencji, manipulacji i dywersji.

CEAS — Uczynić widzialną niewidzialną wojnę.

#CEAS

# Ograniczenia i niepewności

Głównym ryzykiem analitycznym jest utożsamianie bliskości kulturowej z Rosją z udziałem w rosyjskim państwowym aparacie wpływu. Należy bezwzględnie odróżniać stowarzyszenia rzeczywiście niezależne, zwykłą działalność religijną lub kulturalną oraz organizacje bezpośrednio lub pośrednio powiązane z aparatem państwa rosyjskiego.

Adres, numer telefonu, wydarzenie kulturalne, posługiwanie się językiem rosyjskim czy przynależność do prawosławia nie są wystarczającymi wskaźnikami wrogiej działalności.

Obecność organizacji w korpusie blisko 300 miejsc nie pozwala więc, bez dodatkowych danych, określić jej jako przekaźnika propagandy, organizacji wpływu, przykrywki wywiadu czy struktury tajnej.

Niektóre relacje instytucjonalne mogą się też szybko zmieniać: zmiana kierownictwa, finansowania lub partnerów, zamknięcie struktury, zmiana adresu czy zerwanie z rosyjską organizacją.

Wreszcie pomiar rzeczywistego wpływu operacji informacyjnej pozostaje trudny. Sam VIGINUM podkreśla, że widoczność narracji nie pozwala automatycznie określić jej rzeczywistego wpływu na opinie.

# Nota metodologiczna

Publikacja opiera się na podejściu OSINT / NARINT / analizy sieci, łączącym dane publiczne, informacje instytucjonalne, mapowanie podmiotów i dokumentowanie narracji.

Każdą strukturę należałoby w idealnym przypadku oceniać na kilku niezależnych warstwach: tożsamość prawna; lokalizacja; kierownictwo; beneficjenci rzeczywiści, o ile są dostępni; finansowanie; partnerzy; powiązania z organami rosyjskimi; związki z Rossotrudniczestwem lub innymi rosyjskimi instytucjami publicznymi; relacje dyplomatyczne; obecność cyfrowa; stali prelegenci; wydarzenia; publikacje; powielane narracje; powiązania międzyludzkie; historyczna ewolucja struktury.

Kwalifikacja analityczna musi następnie być stopniowana: struktura zidentyfikowana → powiązanie udokumentowane → potencjalny przekaźnik → przekaźnik ustalony → udokumentowana koordynacja → przypisana wroga działalność, bez sztucznego przeskakiwania poziomów pośrednich.

Celem korpusu nie jest zatem ustalenie zbiorowej winy, lecz przekształcenie rozproszonego zbioru struktur w analizowalny graf relacji, pozwalający wyszukiwać skupiska, wspólnych pośredników i architektury wpływu.

# Źródła i odniesienia

1. EEAS — 4th Report on FIMI Threats, 03.2026: https://www.eeas.europa.eu/sites/default/files/2026/documents/EEAS 4th Threat Report_web version_1.pdf
2. VIGINUM — Storm-1516, 06.05.2025: http://www.sgdsn.gouv.fr/publications/analyse-du-mode-operatoire-informationnel-russe-storm-1516
3. VIGINUM — Guerre en Ukraine : trois années d’opérations informationnelles russes, 24.02.2025: http://www.sgdsn.gouv.fr/viginum/publications/guerre-en-ukraine-trois-annees-doperations-informationnelles-russes
4. VIGINUM — Matriochka, 06.2024: http://www.sgdsn.gouv.fr/publications/matriochka-une-campagne-prorusse-ciblant-les-medias-et-la-communaute-des-fact-checkers
5. Council of the EU / EUR-Lex — Rossotrudnichestvo: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-6808-2023-INIT/en/pdf — https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2023/571/oj/eng
6. European Parliament (EPRS) — Russia’s war on Ukraine: The Kremlin’s use of religion as a foreign policy instrument: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_ATA(2022)729430
7. European Parliament — resolution on Russian disinformation and historical falsification: https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/RC-10-2025-0074_EN.html
8. EU — sanctions regime against Russian destabilising activities, 2026: https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2024/2643/2026-06-15/eng
9. CEAS France corpus — ~300 places and structures (original page).

Paul-Michel Manandise – CEAS, Centre Européen d’Analyse Stratégique – ceas.info

Artykuł oryginalny: https://www.ceas.info/publication/guerre-hybride-russe-france-reseaux-influence-subversion